ဝမ္းနည္းေၾကကြဲျခင္း ဆိုတဲ့ ေခါင္းစဥ္ေအာက္မွာ လူၾကီးေတြသာမက ကေလးငယ္ေတြလဲ ပါဝင္ ပက္သက္ေနေလ့ရွိပါတယ္။ ဒါေပမယ့္ တကယ္တမ္းလက္ေတြ႔မွာေတာ့ ကေလးေတြရဲ႔ ဝမ္းနည္းေၾကကြဲမႈေတြကို လူၾကီးေတြက ဥေပကၡာျပဳထားတတ္တာမ်ားပါတယ္။ ဒီအယူအဆဟာ မွားတယ္လို႔ ေျပာလို႔ရပါတယ္။ ဘာလို႔လဲ ဆိုေတာ့ ဝမ္းနည္းေၾကကြဲေနတဲ့ ကေလးေတြကို ပိုလို႔ ဦးစားေပးျပီး စာနာေဖးမ သင့္လို႔ပါပဲ။

ကေလးေတြဟာ အခ်စ္ကို ခံစားတတ္လာတာနဲ႔အမွ် သူတို႔ ခ်စ္ခင္သူေတြကို ဆံုးရံႈးရခ်ိန္မွာ ခြဲခြာရခ်ိန္ေတြမွာ ပူေဆြးေသာက ေရာက္ေလ့ရွိပါတယ္။ ဒီေနရာမွာတာ့ အသက္အရြယ္ အပိုင္းအျခားအလိုက္ ေျပာလို႔ မရေတာ့ပါဘူး။ ပိုခ်စ္တတ္လာေလ ပိုတြယ္တာတတ္လာေလ ပိုလို႔ ဝမ္းနည္းေၾကကြဲ တတ္လာေလလို႔ ေျပာလို႔ရပါတယ္။

ဒါေပမယ့္ ကေလးေတြဟာ သူတို႔ရဲ႔ ဝမ္းနည္းေၾကကြဲျခင္းေတြကို လူၾကီးေတြလို ထုတ္ေဖာ္ျပီး ျပေလ့မရွိပါဘူး။ လူမသိသူမသိ တိုးတိုးတိတ္တိတ္ ေၾကကြဲေလ့ရွိတတ္ၾကပါတယ္။

ကၽြန္မကေတာ့ ဒီလို အျဖစ္အပ်က္မ်ိဳးေတြကို မၾကာခဏ ၾကံဳဘူးပါတယ္။ တစ္ႏွစ္တၾကိမ္ အိမ္ျပန္မိတဲ့ အခ်ိန္တိုင္း ကၽြန္မကို အလြန္အမင္း တြယ္တာတဲ့ တူေလးကို အရိပ္လိုၾကည္႔ျပီး ႏွစ္သိမ့္ရတတ္ပါတယ္။ ကၽြန္မ အလုပ္ခြင္ျပန္ဝင္ဖို႔ နီးလာတာနဲ႔အမွ် ကေလးက ပိုလို႔ တိတ္ဆိတ္သြားေလ့ရွိပါတယ္။ လူၾကီးေတြနဲ႔ ခပ္ေဝးေဝးမွာ တစ္ေယာက္တည္း စဥ္းစားျပီး ေတြေဝ ေငးေမာေနေလ့ရွိပါတယ္။

ဒီအေျခအေနကို မရိပ္မိတဲ့ အိမ္သားေတြကေတာ့ ကေလးကို သတိမထားမိပဲ ပစ္ထားေလ့ရွိပါတယ္။ ကၽြန္မကေတာ့ ၾကိဳတင္ျပီး ေၾကကြဲေနတဲ့ ကေလးအနားကို ကပ္ျပီး အေျခအေနကို ရွင္းျပရပါတယ္။ ကၽြန္မ ဘာေၾကာင့္ ကေလးေတြနဲ႔ ခြဲေနရတယ္ဆိုတဲ့ အေၾကာင္းကို ကေလးနားလည္မယ့္ ဘာသာစကားနဲ႔ ကြက္ကြက္ကြင္းကြင္း ျမင္လာေအာင္ပဲ ရွင္းျပခဲ့ပါတယ္။ မႏွစ္တုန္းကေတာ့ ကၽြန္မ တိုက္ၾကီး တစ္လံုးေဆာက္ေနတာ မျပီးေသးလို႔ ပိုက္ဆံ ထပ္ရွာရအံုးမယ့္အေၾကာင္း တိုက္ၾကီး ေဆာက္ျပီးသြားရင္း ကေလးေတြနဲ႔ အျမဲတမ္းေနမယ့္ အေၾကာင္း ဖြဲ႔ကာႏြဲ႔ကာ ေျပာျပခဲ့ပါတယ္။ ကၽြန္မ ရွင္းျပေနတဲ့ အခ်ိန္မွာ ကၽြန္မရဲ႔ အေၾကာင္းျပခ်က္ကို လက္ခံတဲ့ လကၡဏာကို ကေလးရဲ႔ မ်က္ႏွာေပၚမွာ ေတြ႔ခဲ့ရပါတယ္။

ကၽြန္မဘက္က စကားစလာေတာ့ ကေလးဆီက ေမးခြန္းေတြ ထြက္အံက်လာပါတယ္။ ကၽြန္မ အေဝးမွာ ဘယ္ေလာက္ၾကာအံုးမွာလဲ။ ဘယ္ေတာ့ ျပန္လာအံုးမွာလဲ။ တိုက္ၾကီးျပီးဖို႔ ပိုက္ဆံ ဘယ္ေလာက္လိုလဲ။ ပိုက္ဆံက ဘယ္ေတာ့ ျပည္႔မွာလဲ ဆိုတဲ့ ေမးခြန္းေတြပါ။ ဒီေမးခြန္းေတြကိုလဲ ကေလး ေက်နပ္လက္ခံလာတဲ့ စိတ္ရွည္လက္ရွည္နဲ ႔ အထိ ေျဖခဲ့ရပါတယ္။

ႏွစ္တိုင္းလိုလို ကၽြန္မ မျပန္ခင္ သံုးရက္ေလာက္အလိုမွာတည္းက ကေလးနဲ႔ စျပီးနားလည္မႈယူရပါတယ္။ သူ႔ကို လူၾကီးတစ္ေယာက္လို အေရးေပးျပီး စကားေတြေျပာပါတယ္။ အေျခအေနကို နားဝင္ေအာင္ရွင္းျပပါတယ္။ သူ႔ကို ဘယ္ေလာက္ခ်စ္ေၾကာင္း ေျပာျပပါတယ္။ တကယ္တမ္း ကေလးနဲ႔ ထပ္ျပီး ခြဲတဲ့ ေန႔မွာေတာ့ ကေလးက ကၽြန္မနဲ႔ ခြဲဖို႔ အဆင္သင့္ ျဖစ္သြားပါျပီ။ ဝမ္းနည္းေၾကကြဲတဲ့ အမူအယာ အရိပ္အေယာင္ေတြ မျပေတာ့ပါဘူး။ ကေလး သံုးႏွစ္အရြယ္ကစလို႔ ခြဲခဲ့တာ အခုဆို ကေလးက ရွစ္ႏွစ္ေရာက္ေနပါပီ။ ခြဲခါနီးအခ်ိန္ေတြအတြက္ ကေလးကို ၾကိဳတင္ျပင္ဆင္ဖို႔ အခ်ိန္ေပးခဲ့ရပါတယ္။ ဘယ္လို ေနရမယ္ဆိုတာကို သင္ေပးခဲ့ပါတယ္။ ကၽြန္မ သူတို႔အနားမွာေနရတဲ့ အခ်ိန္တိုင္းမွာလဲ ကေလးေတြကို အခ်ိန္ေတြ ပိုေပးခဲ့ပါတယ္။

တကယ္ေတာ့ ဝမ္းနည္းေၾကကြဲေနတဲ့ ကေလးေတြက ကၽြန္မတို႔ဆီက အစပ်ိဳးလာမယ့္ စကားလံုးေတြကို ေမွ်ာ္လင့္ေနတတ္ပါတယ္။ ကၽြန္မတို႔က စကားစလိုက္တာနဲ႔ သူတို႔ ခံစားေနရတာ သူတို႔ ေမွ်ာ္လင့္ေနရတာ သူတို႔ သိခ်င္ ျမင္ခ်င္တဲ့ အရာေတြကို စိတ္ပါလက္ပါ ေဆြးေႏြးလာတတ္ပါတယ္။

အဓိက အေရးၾကီးတဲ့ အခ်က္ကေတာ့ ကေလးေတြ အထင္အျမင္လြဲေနတဲ့ ကိစၥေတြ နားလည္မႈလြဲေနတဲ့ ကိစၥေတြကို ေက်ညက္ေအာင္ နားလည္ေအာင္ ေသေသခ်ာခ်ာ အခ်ိန္ယူျပီး ရွင္းျပေပးဖို႔လို႔ပါတယ္။

မိသားစုထဲမွာ နာေရးနဲ႔ ၾကံဳလာျပီဆိုရင္လဲ ကေလးေတြကို ဘာလုပ္ရမယ္ ဘယ္လို ျပင္ဆင္ထားရမယ္ ဘာေတြ ေတြ႔ရတတ္တယ္ ဆိုတာေတြကို ၾကိဳတင္ရွင္းျပထားဖို႔ လိုပါတယ္။ လူၾကီးေတြ ဘယ္လို ျပဳမူၾကလိမ့္မယ္။ ဘယ္လို ျမင္ကြင္းေတြ ျမင္ေတြ႔ရတတ္တယ္ ဘယ္လိုလူေတြ လာလိမ့္မယ္ သူတို႔ ဘာေတြ လုပ္ၾကမယ္ ဆိုတဲ့ အေသးစိတ္ အခ်က္အလက္ေတြကို ရွင္းျပရပါမယ္။

အဲဒီလို ကေလးေတြ ကိုအေရးအရာေပးျပီး ဝမ္းနည္းစရာ အခမ္းအနားေတြအေၾကာင္းၾကိဳတင္ အသိေပးထားတဲ့ အတြက္ တကယ္ရင္ဆိုင္လာတဲ့ အခ်ိန္ေတြမွာ ကေလးေတြဟာ တည္တည္ျငိမ္ျငိမ္နဲ႔ လူၾကီးေတြကို ျပဳမူ ေနထိုင္သြားတတ္ၾကပါတယ္။

တခ်ိဳ႔ေနရာေတြမွာေတာ့ ကေလးေတြရဲ႔ ဆႏၵေတြကို အရင္ေမးသင့္ပါတယ္။ နာေရးအခမ္းအနားကို သူတို႔ ဆႏၵနဲ႔ လိုက္ခ်င္တယ္ဆိုရင္ ခြင့္ျပဳသင့္သလို မလိုက္ခ်င္တဲ့ ကေလးကိုလဲ ဇြတ္အတင္း မေခၚသင့္ပါဘူး။

ကေလးဟာ နည္းနည္း သိတတ္တဲ့ အရြယ္ဆိုရင္လဲ ကြယ္လြန္သူကို ေနာက္ဆံုးအေနနဲ႔ ဦးခ် ကန္ေတာ့ဖို႔ သင္ေပးရပါမယ္။ ခ်စ္ခင္သူေတြကို ဆံုးရံႈးျခင္းအတြက္ လက္ခံႏိုင္ေလာက္ေအာင္ သြန္သင္ ရွင္းျပ ႏွစ္သိမ့္ေပးဖို႔ လိုပါတယ္။

ဝမ္းနည္းေၾကကြဲမႈေတြနဲ႔ ပက္သက္ျပီး ကေလးေတြ နားလည္ခံစားတတ္ေအာင္သင္ေပးဖို႔က ပထမ အဆင့္။ ျပီးေတာ့ မိသားစု ဝမ္းနည္းေၾကကြဲရတဲ့ အခ်ိန္ေတြမွာလဲ သာမာန္အခ်ိန္ေတြလိုပဲ မသိမသာ ေက်ာ္လြန္ျဖတ္သန္းႏိုင္ေအာင္ ေဖးမကူဖို႔ကေတာ့ ဒုတိယ အဆင့္လို႔ ေျပာလို႔ရပါတယ္။

တကယ္ေတာ့ ကေလးေတြဟာ ကၽြန္မတို႔ လူၾကီးေတြနဲ႔ မတူေအာင္ ေၾကကြဲခံစားတတ္သူေတြပါ။ ကၽြန္မတို႕ လူၾကီးေတြရဲ႔ အရိပ္ေတြကို မွန္ တစ္ခ်ပ္လို ေစာင့္ၾကည္႔ေနတတ္သူေတြပါ။ ကၽြန္မတို႔ရဲ႔ စိတ္ခံစားမႈမွန္သမွ်ကို အခ်ိန္မဆိုင္းပဲ တုပတတ္သူေတြမို႔ လူၾကီးေတြ ငိုရင္ လိုက္ငိုဖို႔ လူၾကီးေတြ ရီရင္ လိုက္ရီဖို႔ ဝန္မေလးသူေတြလဲ ျဖစ္ပါတယ္။ အင္မတန္ ထိခိုက္ကြဲရွလြယ္တဲ့ ႏုနယ္လြန္းသူေလးေတြပါ။

ဒီလို ႏုနယ္သူေလးေတြကို ဝမ္းနည္းေၾကကြဲ ျခင္းေတြ အလယ္မွာ ပစ္မထားပဲ လူၾကီးေတြနဲ႔ တန္းတူ အခြင့္အေရးေပးရင္း ထိုက္တန္စြာ ျပဳစုပ်ိဳးေထာင္ေပးဖို႔ အင္မတန္မွကို အေရးၾကီးပါတယ္။

(Supporting Grieving People သင္ခန္းစာအခ်ိဳ႔မွ ေကာက္ႏႈတ္ခ်က္ေလးကို သင့္ေတာ္သလို ျပန္ေရးထားပါတယ္။)

ႏွင္းနဲ႔မာယာ